Kuba BorowiczPamiętacie polskie MMA sprzed dekady? Hale pękały w szwach, każda gala KSW czy nawet innych organizacji elektryzowały kibiców od Gdyni po Zakopane, a sportowcy byli postrzegani jak współcześni gladiatorzy. Dzisiaj? Dzisiaj branża ma zadyszkę, federacje niejednokrotnie liczą straty, a walki sportowe przegrywają rywalizację o uwagę z patologią i szybkim show.
Często szukamy jednego wielkiego winnego. Mówimy: „to przez freak fighty”.
Prawda jest jednak bardziej brutalna. W biznesie istnieje pojęcie „zasada 5%”. Mówi ona o tym, że spektakularny sukces lub całkowity upadek rzadko są wynikiem jednego wydarzenia. Zazwyczaj to efekt skumulowany — seria małych, 5-procentowych potknięć, które pomnożone przez siebie dają katastrofę.
Polskie MMA nie spadło z tronu w jeden dzień. Złożyło się na to – zgodnie z powyższym – 20 drobnych czynników, z których każdy osłabił tę dyscyplinę o 5%. Skupiłem się w tym artykule na 20 aspektach, które wpłynęły na obecną sytuację dyscypliny. Podzieliłem je na sekcje i zaproponowałem rozwiązania, które mogę pomóc dyscyplinie wstać z kolan.
I. Problem zawodników: Kalkulacja zamiast charakteru
1. Asekuranctwo i wybieranie rywali
Kiedyś zawodnik brał to, co dawała organizacja. Dziś dominuje chłodna kalkulacja i szukanie bezpiecznych zestawień. Ochrona rekordu stała się ważniejsza niż budowanie legendy. Zielone okienko na Tapology spędza sens zawodników, którzy dopiero zbierają doświadczenie.
Rozwiązanie: Mniej kalkulacji, więcej odwagi.
Kibic wybaczy przegraną po wojnie, nie wybaczy nudnej kalkulacji. Zawodniku, ryzykuj i walcz. Za dużo myślisz i analizujesz, po prostu wchodź do klatki.
2. Kompleks nudziarza
Większość zawodników potrafi dobrze walczyć, ale w wywiadach brzmi jak powielana z szablonu formułka: „przygotowania minęły dobrze, oddam wszystko w klatce”. Brak charyzmy zabija zainteresowanie.
Rozwiązanie: Trening z mediów i wystąpień publicznych.
Przynajmniej podstawowe warsztaty z wypowiedzi dla zawodników. Nie każdy musi być McGregorem, ale każdy powinien potrafić powiedzieć pełne zdanie bez używania trzech tych samych sloganów. Żyjemy w czasach, kiedy można to opanować bez wychodzenia z domu. Wystarczy minimalne zainteresowanie tym tematem.
3. „Potrzebuję walki na przetarcie”
Plaga polskiego podwórka. Po każdej porażce pojawia się żądanie łatwego rywala na odbudowanie morali. Problem w tym, że kibic nie chce płacić za oglądanie egzekucji do jednej bramki. A organizacja nie chce płacić za coś, co interesuje jedną osobą na świecie – tego zawodnika.
Rozwiązanie: Koniec z tanim „odbudowywaniem”.
Organizatorzy muszą stawiać twardy warunek: po porażce dostajesz kogoś na swoim poziomie, a nie „mięso armatnie”. Porażka to część sportu, a wygrana z rywalem bez formy nic nie buduje.
4. Brak wciągającej historii
Sport to emocje, a emocje to opowieści. Polscy zawodnicy rzadko potrafią sprzedać swoją drogę, wartości czy konflikt. Bez historii stają się po prostu dwoma facetami w spodenkach. Dwoma chcącymi zwyciężyć.
Rozwiązanie: Nauka storytellingu.
Pokaż kim jesteś poza matą: skąd pochodzisz, z czym się mierzysz, dlaczego walczysz. Ludzie nie kibicują samej technice, kibicują ludziom i ich historii. Poddanie za pleców jest mniej istotne dla fana niż to, że jesteś strażakiem i wczoraj bohatersko ściągnąłeś kota z drzewa.
5. Zły marketing w mediach społecznościowych
Social media zostały zamienione w tablice ogłoszeniowe dla sponsorów od odżywek i cateringu dietetycznego. Brak tu autentyczności, kulis i budowania prawdziwej więzi z fanem. Są świadczenia – trzeba je zrealizować. Sociale zawodników wyglądają w 95% identycznie.
Rozwiązanie: Autentyczność w social mediach.
Zmniejszenie liczby postów sponsorowanych o 15% na rzecz pokazania prawdziwych kulis, trudów przygotowań, emocji i codziennego życia. Zainteresuj tym, co robisz – znajdzie się ktoś, kto będzie chciał to oglądać.
II. Błędy systemowe i ułożonie rynku
6. Menedżerowie, którzy stali się z matchmakerami
Rynek został zdominowany przez uklady. Gdy menedżer dyktuje warunki i sam układa karty walk pod swoich podopiecznych, cierpi na tym jakość sportowa wydarzenia. Łatwiej jest wymienić tych matchmakerów, którzy nie układają kart walk niż tych, którzy to robią.
Rozwiązanie: Rozdzielenie roli menedżera i matchmakera.
Odebranie menedżerom bezpośredniego wpływu na zestawienia. Matchmaker ma działać w interesie widowiska i kibica, a nie konkretnej stajni zawodników.
7. Unikanie kursów kolizyjnych
Najlepszy powinien walczyć z najlepszym. Tymczasem w Polsce czołowi zawodnicy są mijani w klatce szerokim łukiem, żeby żaden z nich przypadkiem nie stracił statusu gwiazdy. „Prowadzimy te kariery równolegle” – słyszane jest w Polsce wiele razy.
Rozwiązanie: Więcej rywalizacji wewnątrz topu.
Wprowadzenie przejrzystych drabinek i obligatoryjnych pretendentów. Najlepsi muszą walczyć z najlepszymi, nawet jeśli grozi to porażką faworyta.
8. Przesyt na rynku – za dużo organizacji
Tort nie jest z gumy. Powstanie dziesiątek mniejszych federacji rozmyło uwagę kibica, rozdrobiło budżety sponsorskie i obniżyło ogólny poziom gal. W tym roku upadł Strife i Revolta, rok temu Cave MMA. W ich miejsca powstaną nowe podmioty, które chwilę później znikną. W Polsce prestiżem stało się założenie organizacji MMA.
Rozwiązanie: Konsolidacja rynku lub współpraca.
Mniejsze organizacje powinny wymieniać się zawodnikami lub tworzyć wspólne gale, zamiast walczyć o te same małe budżety. O ile wypożyczenia się zdarzają, o tyle pojedynki mistrzów to tylko epizod, bo każdy finalnie patrzy tylko na swój czubek nosa.
9. Upadek mitu „milionowych zasięgów”
Twarde liczby brutalnie weryfikują organizatorów. Wiele projektów opierało się na przestrzelonych estymacjach, a rzeczywiste wyniki oglądalności okazały się ułamkiem tego, co obiecywano inwestorom. Dziś galę na Youtube ogląda 7 tysięcy ludzi, co… zniechęca. Sponsor kilka lat temu słyszał o setkach tysięcy oglądających wydarzenie na żywo. Internet jest łatwomierzalny – nie pomaga to organizacjom, które podkręcały swoje zasięgi.
Rozwiązanie: Urealnienie danych i wskaźników.
Transparentność w komunikacji z partnerami. Przestanie operować „zasięgami z kosmosu” na rzecz realnego zaangażowania i twardej sprzedaży. Szukanie swoich przewa i szans gdzie indziej.
10. Niepewność po niepowodzeniach innych
Upadki kolejnych projektów i problemy finansowe mniejszych organizacji zbudowały w branży atmosferę niepewności. Inwestorzy i sponsorzy trzy razy oglądają każdą złotówkę.
Rozwiązanie: Stabilizacja finansowa i budowanie zaufania.
Rzetelna polityka płatności i kontraktów. Przejrzystość biznesowa przyciągnie z powrotem poważnych inwestorów, którzy uciekli po upadkach nietrafionych projektów.
III. Rynek, freaki i zagranica
11. Przejęcie uwagi przez freak fighty
Trudno z tym dyskutować. Freak fighty zdominowały nagłówki i zgarnęły najmłodszy profil kibica, oferując szybki dopaminowy strzał zamiast czystego sportu. Osobiście uważam, że freaki mają większy wpływ na obecną sytuację niż 5%, ale z drugiej strony patrzę na to w ten sposób, że sportowe MMA nie zrobiło nic, aby umiejętnie ten trend wykorzystać.
Rozwiązanie: Przeformatowanie nudnego i sztampowego modelu biznesowego.
Skrócenie przerw między walkami, lepsi prowadzący, dynamiczniejsza oprawa. Sport nie musi być nudny — wystarczy, że zacznie czerpać z nowoczesnych formatów rozrywkowych. W Niemczech drugim najbardziej popularnym sportem jest futbol amerykański, cały świat ogląda NBA – niektórzy skupiają się tylko na sporcie, inni lubią otoczkę, element show i widowisko, które jest ładnie opakowane. MMA musi iść o krok dalej i więcej oferować swoim odbiorcom niż dotychczas.
12. Freak wygrywający ze sportowcem
Największy cios w wizerunek. Mityczny „trud i kunszt zawodowca” legł w grupie, gdy freak z kilkumiesięcznym stażem był w stanie nawiązać walkę lub wręcz pokonać utytułowanego zawodnika. To, że formuła, kategoria wagowa i okoliczności sprzyjały freakowi nie ma żadnego znaczenia – wynik poszedł w świat.
Rozwiązanie: Niech każdy robi to, co potrafi najlepiej.
Skończmy z wymyślonymi formułami i przestańmy dawać atencję „sportowcom”, którzy nauczyli się tylko boksować i nie boksujmy z nimi, jeśli jesteśmy judokami. Niech emerytowani sportowcy lub ci, którzy swój prime mają już za sobą, nie wchodzą w tego typu kolaboracje, które wystawiają na śmieszność całą dyscyplinę.
13. Skrócenie dystansu zabrało elitarność
Kiedyś zawodnik MMA był kimś z innego świata. Dziś, przez powszechność dyscypliny i obecność każdego ze wszystkimi na TikToku, aureola wyjątkowości po prostu zniknęła.
Rozwiązanie: Powrót do budowania szacunku i tajemniczości wokół postaci zawodnika.
Kiedyś Adamek, Gołota i Khalidov byli nieosiągalni dla zwykłego kibica. Dziś każdy może ich obrazić w internecie, a sportowiec – temperamentny człowiek – wchodzi w pyskówki i ten dystans nieumiejętnie skraca. Internet zmienił grę, to dobrze, ale niewłaściwe pozycjonowanie się w tak bliskim kontakcie z fanem wielu naszym reprezentantom nie wychodzi na dobre.
14. Świat odjechał – zagranica pędzi na 5. biegu
Podczas gdy w Polsce tkwimy w lokalnych układach, światowe MMA (UFC, OKTAGON, FNC) rozwinęło oprawę, analitykę do poziomu kosmicznego. Do tego kreowanie bohaterów, polityka transferowana, budowanie nowych gwiazd – tutaj kulejemy bardzo wyraźnie na tle nawet młodszych na rynku konkurentów.
Rozwiązanie: Większa otwartość na zmiany.
Wdrożenie nowoczesnej analityki, lepszej realizacji wideo i statystyk na żywo podczas transmisji na wzór UFC czy lig amerykańskich. Musimy wziąć się poważniej do pracy, bo zaraz popadniemy w absolutną przeciętność. Nie oglądajmy się tylko na MMA. Patrzmy na Formułę 1, Ligę Mistrzów piłkarzy czy NBA, aby złapać szerszą perspektywę.
15. Brak nowych gwiazd i emerytura starych
Gdy odchodzą nazwiska, na których wychowało się całe pokolenie kibiców, powstaje próżnia. Nowa fala zawodników nie ma takiego ciężaru gatunkowego.
Rozwiązanie: Inwestujmy w nowe postaci.
Mniej budżetu na reanimowanie starych nazwisk, a więcej na promowanie młodych, głodnych talentów z amatorskiego MMA i świeżaków na zawodowstwie. Większe zaangażowanie w politykę transferową – nie możesz wychować? Sprowadź kogoś gotowego do siebie i ograj go marketingowo.
IV. Publiczność, ekonomia i efekt znużenia
16. Przestrzelone ceny biletów i PPV
Chciwość nie popłaca. W czasach zaciskania pasa żądanie wygórowanych kwot za średniej jakości kartę walk sprawia, że kibic po prostu wybiera inną rozrywkę.
Rozwiązanie: Dostosowanie cen biletów i PPV do realnej wartości karty walk.
Lepiej sprzedać pełną halę po umiarkowanej cenie niż pustą po wygórowanej. Nie zniechęcaj za wstęp do grona fanów.
17. Ogromna świadomość dzisiejszego fana
Kibic w 2026 roku to nie jest już laik z 2014 roku. Zna technikę, wie jak działają rankingi i widzi tzw. mismatch na kilometr. Nie da się go łatwo oszukać tanim chwytem.
Rozwiązanie: Dbanie o jakość każdej walki.
Serwowanie walk, które bronią się sportowo, bez robienia sztucznych zestawień pod kontrowersję. Współczesny fan od razu wyczuje brak jakości.
18. Poczucie, że „w MMA widzieliśmy już wszystko”
Efekt świeżości minął. Mieliśmy dwóch mistrzów UFC, dwukrotnie wyprzedany Stadion Narodowy, mieliśmy freaki i duże postaci, które budowały tę dyscyplinę. Dziś, aby zaskoczyć widza, trzeba czegoś więcej niż po prostu dobrej walki.
Rozwiązanie: Wprowadzanie nowych pomysłów.
Turnieje jednodniowe, superfighty, zmiany w kategoriach wagowych czy specyficzne bonusy uatrakcyjniające przebieg starć.
19. Legendy, które nie wspierają dyscypliny
Brak mentorów i znanych twarzy, które zaangażowałyby się w budowanie podstaw dyscypliny, szkolenie młodzieży czy promocję czystego sportu bez patrzenia wyłącznie na własną kieszeń.
Rozwiązanie: Zaangażowanie legend w pracę przy MMA.
W rolę ekspertów, promotorów, mentorów i twarzy dyscypliny, którzy zamiast krytykować w mediach, pomagają rozwijać dyscyplinę. Chciałbym posłuchać naszych bohaterów z przeszłości, którzy wpłyną na postrzeganie tego sportu i ułatwią komunikację z fanami.
20. Polska specyfika – brak umiejętności kibicowania
Jako kibice jesteśmy surowi. Szybko nudzimy się sukcesem, chętnie krytykujemy po pierwszej porażce i rzadko potrafimy budować długofalową kulturę wspierania „swoich” zawodników niezależnie od wyniku.
Rozwiązanie: Więcej wyrozumiałości, empatii i zrozumienia.
Kluby i federacje muszą budować lojalną społeczność w regionach — tak, aby fan przychodził kibicować „swoim” na dobre i na złe, a nie tylko dla wygranych. Kupiłeś bilet na galę? Nie wychodź po walce swojego bohatera – zostań do końca. Wspieraj po porażce, bo ta jest ważnym elementem sportu i nigdy się to nie zmieni.
***
20 powodów – każdy tak samo istotny – to wszystko miało wpływ na to, że dziś jest jak jest. Nie wystarczy wyplenić freaki, zbudować gwiazdy lub przestać marudzić, aby wszystko było dobrze. To praca polegająca na codzienności i wpływ na poprawę obecnej sytuacji ma każdy – zawodnik, były zawodnik, menadżer, kibic, organizator i wszyscy inni członkowie tego ekosystemu. Co najważniejsze – do roboty trzeba brać się już teraz, bo bez tego być może MMA za moment będzie w miejscu, w którym obecnie zajmuje się polski boks, który nawet najbardziej zagorzałych fanów kompletnie przestał interesować.